Pin
Send
Share
Send


Fosfor (symbol chemiczny P., liczba atomowa 15) to multiwalentny niemetal, który należy do grupy azotowej pierwiastków chemicznych. Biorąc pod uwagę jego wysoką reaktywność, nigdy nie występuje w naturze jako wolny pierwiastek. Jest to jednak składnik soli fosforanowych i jest powszechnie spotykany w nieorganicznych skałach fosforanowych. Ponadto jest niezbędnym elementem we wszystkich żywych komórkach. Na przykład jest integralną częścią struktur DNA, RNA, fosfoprotein i fosfolipidów.

Po sztucznym oczyszczeniu można uzyskać kilka różnych alotropowych form fosforu. Forma znana jako biały fosfor emituje słaby blask po wystawieniu na działanie tlenu. Z tą formą należy obchodzić się z najwyższą ostrożnością, ponieważ jest toksyczna i stanowi poważne zagrożenie pożarowe w oparciu o jej ekstremalną reaktywność z tlenem w powietrzu. Allotrop znany jako czerwony fosfor nie ulega samozapłonowi i jest znacznie mniej niebezpieczny.

Najważniejszym komercyjnym zastosowaniem chemikaliów na bazie fosforu jest produkcja nawozów. Ponadto związki fosforu są szeroko stosowane w materiałach wybuchowych, czynnikach nerwowych, zapałkach, fajerwerkach, pestycydach, pastach do zębów i detergentach.

Etymologia i pisownia

Nazwa fosfor pochodzi od greckiego słowa fosfor, co oznacza „lekki”. To była starożytna nazwa planety Wenus. W mitologii greckiej powiązane nazwy Hesperos i Eosphoros zostały nadane personifikacjom odpowiednio Gwiazdy Wieczornej i Gwiazdy Porannej.

Według Słownik angielski oxford, poprawna pisownia elementu to fosfor. Słowo fosfor to forma przymiotnikowa dla P.3+ wartościowość. Tak jak siarka tworzy siarkęous i siarkaic związki, więc fosfor tworzy fosforous i fosforic związki.

Występowanie

Fosfor jest szeroko rozpowszechniony w wielu różnych minerałach. Nie jest jednak wolny od natury ze względu na jego reaktywność z tlenem w powietrzu i w różnych substancjach.

Skała fosforanowa, która jest częściowo wykonana z apatytu (grupy minerałów fosforanu triwapniowego), jest ważnym komercyjnym źródłem tego pierwiastka. Duże złoża apatytu znajdują się w Chinach, Rosji, Maroku i różnych innych krajach. W Stanach Zjednoczonych ważne złoża znaleziono na Florydzie, Idaho, Tennessee i Utah.

Historia

Fosfor został odkryty przez niemieckiego alchemika Henniga Branda w 1669 roku przez preparat z moczu, który naturalnie zawiera znaczne ilości rozpuszczonych fosforanów z normalnego metabolizmu. Pracując w Hamburgu, Brand próbował destylować niektóre sole, odparowując mocz, i w wyniku tego wytworzył biały materiał, który świecił w ciemności i płonął genialnie. Od tego czasu fosforescencja jest używana do opisywania substancji, które świecą w ciemności bez spalania.

Fosfor został po raz pierwszy wyprodukowany komercyjnie dla przemysłu zapałek w XIX wieku. Proces ten polegał na oddestylowaniu oparów fosforu z wytrąconych fosforanów ogrzewanych w retorcie. Wytrącone fosforany wytworzono z zmielonych kości, które zostały odtłuszczone i poddane działaniu silnych kwasów (Threlfall 1951). Proces ten stał się przestarzały pod koniec lat 90. XIX wieku, kiedy elektryczny piec łukowy przystosowano do redukcji skał fosforanowych (Threlfall 1951).

Wczesne mecze zawierały biały fosfor, który był niebezpieczny ze względu na jego toksyczność. Zabójstwa, samobójstwa i przypadkowe zatrucia wynikały z jego użycia. Ponadto wystawienie na działanie oparów spowodowało martwicę kości szczęki, znaną jako „fossy szczęka”. Kiedy odkryto bezpieczny proces wytwarzania czerwonego fosforu, o jego znacznie niższej palności i toksyczności, uchwalono przepisy (na mocy konwencji berneńskiej) wymagające jego przyjęcia jako bezpieczniejszej alternatywy dla produkcji zapałek.

Metoda pieca elektrycznego pozwoliła zwiększyć produkcję do tego stopnia, że ​​fosfor może być użyty w broni wojennej. (Emsley, John. 2000). Podczas I wojny światowej był używany w zapalnikach, zasłonach dymnych i pociskach śledzących (Threlfall 1951). Specjalna kula zapalająca została opracowana, aby strzelać do wypełnionych wodorem Zeppelinów nad Wielką Brytanią (wodór jest oczywiście wysoce łatwopalny, gdy zostanie zapalony). Podczas II wojny światowej koktajle Mołotowa z benzenu i fosforu były dystrybuowane w Wielkiej Brytanii do specjalnie wybranych cywilów w ramach brytyjskiej operacji ruchu oporu; a fosforowe bomby zapalające były wykorzystywane w wojnie na dużą skalę. Płonący fosfor jest trudny do gaszenia, a jeśli rozleje się na ludzką skórę, ma przerażające skutki (patrz środki ostrożności poniżej). Ludzie objęci nim byli znani z tego, że popełnili samobójstwo z powodu udręki.

Obecnie produkcja fosforu jest większa niż kiedykolwiek, stosowana jako prekursor różnych substancji chemicznych (Aall 1952). w szczególności glifosat herbicydowy sprzedawany pod marką Roundup. Produkcja białego fosforu odbywa się w dużych obiektach i transportowana jest ogrzewana w postaci płynnej. Niektóre poważne wypadki miały miejsce podczas transportu, wykolejenia pociągów w Brownston w stanie Nebraska i Miamisburg w stanie Ohio prowadzą do dużych pożarów. Najgorszym wypadkiem w ostatnim czasie był jednak wypadek środowiskowy w 1968 r., Kiedy fosfor wylał się do morza z zakładu w Placentia Bay w Nowej Funlandii.

Alotropy i ich cechy

Czworościenny kształt cząsteczki białego fosforu.Łańcuch fosforowy Hittorfa.Układ atomów w czarnym fosforze.

W układzie okresowym fosfor znajduje się w grupie 15 (poprzednia grupa 5A), między azotem a arsenem. Ponadto leży w okresie 3 między krzemem a siarką. Po sztucznym przygotowaniu otrzymuje się go w kilku formach alotropowych, najczęściej białych, czerwonych i czarnych.

Biały fosfor (P4) istnieje jako pojedyncze cząsteczki, z których każda składa się z czterech atomów fosforu w kształcie czworościennym. Cztery atomy są ze sobą połączone sześcioma pojedynczymi wiązaniami kowalencyjnymi. Struktura ma duże odkształcenie pierścienia i niestabilność.

Biały fosfor jest żółtą, woskową, przezroczystą substancją stałą. Z tego powodu jest również nazywany żółtym fosforem. Świeci na zielono w ciemności (pod wpływem tlenu), jest wysoce łatwopalny i piroforyczny (samozapalny) w kontakcie z powietrzem. Jest również toksyczny, powodując poważne uszkodzenie wątroby po spożyciu. Spalanie tej formy daje charakterystyczny zapach czosnku. Próbki są zwykle powlekane białym „pięciotlenkiem (di) fosforu”, który w rzeczywistości składa się z P4O10 Cząsteczki. Każdy P.4O10 cząsteczka ma kształt czworościenny z tlenem wstawionym między atomy fosforu i przyłączonym do ich wierzchołków. Biały fosfor jest nierozpuszczalny w wodzie, ale rozpuszczalny w dwusiarczku węgla.

Biały alotrop można wytworzyć kilkoma różnymi metodami. W jednym procesie fosforan wapnia, który pochodzi ze skały fosforanowej, ogrzewa się w piecu elektrycznym lub opalanym paliwem w obecności węgla i krzemionki (Threlfall 1952). Fosfor pierwiastkowy jest następnie uwalniany w postaci pary i może być gromadzony pod kwasem fosforowym. Proces ten jest podobny do pierwszej syntezy fosforu z fosforanu wapnia w moczu.

Czerwony fosfor może powstać przez ogrzewanie białego fosforu do 250 ° C (482 ° F) lub przez wystawienie białego fosforu na światło słoneczne. Fosfor po tej obróbce istnieje jako bezpostaciowa sieć atomów, która zmniejsza odkształcenie i daje większą stabilność, dalsze ogrzewanie powoduje krystaliczność czerwonego fosforu. Czerwony fosfor nie zapala się w powietrzu w temperaturach poniżej 240 ° C, podczas gdy biały fosfor zapala się w temperaturze około 40 ° C.

W 1865 r. Hittorf odkrył, że po rekrystalizacji fosforu ze stopionego ołowiu uzyskuje się postać czerwono-fioletową. Ta fioletowa postać jest czasem znana jako „fosfor Hittorfa”, a ponadto jest włóknistą postacią z podobnymi klatkami z fosforu. Poniżej pokazano łańcuch atomów fosforu, który ma zarówno postać purpurową, jak i włóknistą.

Jedną z form fosforu czerwonego / czarnego jest bryła sześcienna. (Ahuja 2003).

Czarny fosfor ma strukturę rombową (CMCA) i jest najmniej reaktywnym alotropem. Składa się z wielu sześcioczłonowych pierścieni, które są ze sobą połączone. Każdy atom jest związany z trzema innymi atomami (Brown i wsp. 1965). (Cartz i in. 1979). Doniesiono o niedawnej syntezie czarnego fosforu przy użyciu soli metali jako katalizatorów. (Lange 2007).

Świecący fosfor

Blask fosforu był atrakcją odkrycia około 1669 roku, ale mechanizm tego blasku został w pełni opisany dopiero w 1974 roku. Od wczesnych czasów wiadomo było, że blask będzie trwał przez pewien czas w zatkanym słoju, ale potem ustanie. Robert Boyle w latach 80. XIX wieku przypisał to „osłabieniu” powietrza. Później ustalono, że blask został wytworzony, gdy tlen w powietrzu był zużywany. Jednak w XVIII wieku wiadomo było, że fosfor wcale nie świeci czystym tlenem; (Olander 1956) Nagroda Nobla w dziedzinie chemii 1956 - Przemówienie prezentacyjne, prof. A. Ölander. Jest tylko zakres ciśnień cząstkowych (tlenu) tam, gdzie ma to miejsce, zbyt wysokie lub zbyt niskie, a reakcja zatrzymuje się. Ciepło można zastosować do napędzania reakcji przy wyższych ciśnieniach.1

W 1974 r. Poświata została wyjaśniona przez R. J. van Zee i A. U. Khana. (Emsley 2000). Reakcja z tlenem zachodzi na powierzchni stałego (lub ciekłego) fosforu, tworząc krótkotrwałe cząsteczki HPO i P2O2 które oba emitują światło widzialne. Reakcja jest powolna i do wytworzenia luminescencji potrzeba tylko bardzo niewiele związków pośrednich, stąd dłuższy czas jarzenia się w zakorkowanym słoju.

Chociaż termin fosforescencja pochodzi z fosforu, reakcja w tym przypadku jest właściwie nazywana luminescencja (lub chemoluminescencja), co oznacza „świecenie własną reakcją”. Nie jest to fosforescencja, która jest właściwością materiału „ponownie emitującego światło, które wcześniej na niego spadło”.

Izotopy

Radioaktywne izotopy fosforu obejmują:

  • 32P; emiter beta (1,71 MeV) o okresie półtrwania wynoszącym 14,3 dni, który jest rutynowo stosowany w laboratoriach nauk przyrodniczych, przede wszystkim do produkcji znakowanych radioaktywnie sond DNA i RNA, np. do stosowania w Northern blot lub Southern blot. Ponieważ wytwarzane wysokoenergetyczne cząstki beta przenikają przez skórę i rogówki, i ponieważ jakiekolwiek 32Połknięty, wdychany lub wchłaniany jest łatwo wprowadzany do kości i kwasów nukleinowych, OSHA wymaga noszenia fartucha laboratoryjnego, rękawiczek jednorazowych oraz okularów ochronnych lub gogli podczas pracy z 32P i należy unikać pracy bezpośrednio nad otwartym pojemnikiem w celu ochrony oczu. Wymagane jest również monitorowanie zanieczyszczenia osobistego, odzieżowego i powierzchniowego. Ponadto, ze względu na wysoką energię cząstek beta, osłaniamy to promieniowanie zwykle stosowanymi gęstymi materiałami (na przykład ołów), powoduje wtórną emisję promieni rentgenowskich w procesie znanym jako Bremsstrahlung, co oznacza promieniowanie hamowania. Dlatego ekranowanie musi być wykonane przy użyciu materiałów o niskiej gęstości, np. Pleksi, Lucite, plastik, drewno lub woda.2
  • 33P; emiter beta (0,25 MeV) o okresie półtrwania 25,4 dni. Jest stosowany w laboratoriach nauk przyrodniczych w aplikacjach, w których korzystne są emisje beta o niskiej energii, takich jak sekwencjonowanie DNA.

Aplikacje

Stężone kwasy fosforowe, które mogą składać się z 70–75 procent P2O5, są bardzo ważne dla rolnictwa i produkcji rolnej w postaci nawozów. Globalny popyt na nawozy doprowadził do dużego wzrostu fosforanów (PO43-) produkcja w drugiej połowie XX wieku. Inne zastosowania;

  • Fosforany są wykorzystywane do produkcji specjalnych szkieł używanych do lamp sodowych.
  • Popiół kostny, fosforan wapnia, jest wykorzystywany do produkcji cienkiej porcelany.
  • Trójpolifosforan sodu wytwarzany z kwasu fosforowego jest stosowany w detergentach do prania w kilku krajach, a w innych jest zabroniony.
  • Kwas fosforowy wytwarzany z fosforu elementarnego jest wykorzystywany w zastosowaniach spożywczych, takich jak napoje gazowane. Kwas jest także punktem wyjścia do produkcji fosforanów o jakości spożywczej. Należą do nich monofosforan wapnia stosowany w proszku do pieczenia oraz tripolifosforan sodu i inne fosforany sodu. Wśród innych zastosowań są one stosowane w celu poprawy właściwości przetwarzanego mięsa i sera. Inne stosuje się w pastach do zębów. Fosforan trisodowy stosuje się w środkach czyszczących do zmiękczania wody i zapobiegania korozji rur / kotłów.
  • Fosfor jest szeroko stosowany do wytwarzania związków fosforoorganicznych poprzez związki pośrednie chlorki fosforu i dwa siarczki fosforu: pięciosiarczek fosforu i seskwosiarczek fosforu. Związki fosforoorganiczne mają wiele zastosowań, w tym w plastyfikatorach, środkach zmniejszających palność, pestycydach, środkach ekstrakcyjnych i uzdatnianiu wody.
  • Fosfor jest również ważnym składnikiem w produkcji stali, w produkcji brązu fosforowego i w wielu innych powiązanych produktach.
  • Biały fosfor jest wykorzystywany w zastosowaniach wojskowych jako bomby zapalające, do zasłaniania dymu jako garnki i bomby dymne oraz w amunicji znacznikowej.
  • Czerwony fosfor jest niezbędny do produkcji napastników zapałek, flar, zapałek bezpieczeństwa, klasy farmaceutycznej i metamfetaminy ulicznej, i jest stosowany w czapkach pistoletów.
  • Sesquisiarczek fosforu jest stosowany w głowach meczów strajkowych w dowolnym miejscu.
  • W śladowych ilościach fosfor jest stosowany jako domieszka do półprzewodników typu N.
  • 32P i 33P są stosowane jako radioaktywne znaczniki w laboratoriach biochemicznych (patrz Izotopy).

Rola biologiczna

Fosfor jest kluczowym elementem wszystkich znanych form życia. Fosfor nieorganiczny w postaci fosforanu PO43- odgrywa ważną rolę w cząsteczkach biologicznych, takich jak DNA i RNA, gdzie stanowi część struktury strukturalnej tych cząsteczek. Żywe komórki wykorzystują również fosforan do transportu energii komórkowej przez trifosforan adenozyny (ATP). Niemal każdy proces komórkowy wykorzystujący energię otrzymuje ją w postaci ATP. ATP jest również ważny dla fosforylacji, kluczowego zdarzenia regulacyjnego w komórkach. Fosfolipidy są głównymi składnikami strukturalnymi wszystkich błon komórkowych. Sole fosforanu wapnia są używane przez zwierzęta do usztywnienia ich kości. Przeciętny człowiek zawiera nieco mniej niż 1 kg fosforu, z czego około trzy czwarte jest obecne w kościach i zębach w postaci apatytu. Dobrze odżywiona osoba dorosła w uprzemysłowionym świecie spożywa i wydala około 1-3 g fosforu dziennie w postaci fosforanu. Fosfor jest niezbędnym makromineralem, który jest intensywnie badany w ochronie gleby, aby zrozumieć pobieranie roślin z systemów glebowych.

Z ekologicznego punktu widzenia fosfor jest często ograniczającym składnikiem odżywczym w wielu środowiskach, tj. Dostępność fosforu reguluje tempo wzrostu wielu organizmów. W ekosystemach nadmiar fosforu może być problematyczny, szczególnie w systemach wodnych, patrz eutrofizacja i zakwity glonów.

Środki ostrożności

Związki organiczne fosforu tworzą szeroką klasę materiałów, z których niektóre są wyjątkowo toksyczne. Estry fluorofosforanu należą do najsilniejszych znanych neurotoksyn. Szeroką gamę związków fosforoorganicznych stosuje się ze względu na ich toksyczność dla niektórych organizmów jako pestycydów i herbicydów, a także broń jako czynnik nerwowy. Większość nieorganicznych fosforanów jest stosunkowo nietoksycznymi i niezbędnymi składnikami odżywczymi.

Allotropowy biały fosfor powinien być cały czas trzymany pod wodą, ponieważ stwarza znaczne zagrożenie pożarowe ze względu na jego ekstremalną reaktywność z tlenem atmosferycznym i należy nim manipulować wyłącznie kleszczami, ponieważ kontakt ze skórą może spowodować poważne oparzenia. Przewlekłe zatrucie białym fosforem niechronionych pracowników prowadzi do martwicy szczęki zwanej „fossy-szczęką”. Połknięcie białego fosforu może powodować stan chorobowy zwany „zespołem kału palenia”. 3

Kiedy biała postać jest wystawiona na działanie promieni słonecznych lub gdy jest podgrzewana we własnej parze do 250 ° C, zostaje przekształcona w czerwoną postać, która nie fosforyzuje w powietrzu. Czerwony alotrop nie ulega samozapłonowi w powietrzu i nie jest tak niebezpieczny jak biała postać. Niemniej jednak należy się z nim obchodzić ostrożnie, ponieważ w niektórych zakresach temperatur przekształca się w biały fosfor i po podgrzaniu emituje wysoce toksyczne opary, które składają się z tlenków fosforu.

Po ekspozycji na fosfor elementarny w przeszłości sugerowano przemycie dotkniętego obszaru 2-procentowym roztworem siarczanu miedzi w celu utworzenia nieszkodliwych związków, które można zmyć. Według ostatnich Traktowanie przez marynarkę wojenną ofiar wypadków chemicznych i konwencjonalnych wojskowych obrażeń chemicznych: FM8-285: Część 2 Konwencjonalne wojskowe obrażenia chemiczne, „Siarczan miedzi (II) był używany przez personel USA w przeszłości i nadal jest używany przez niektóre narody. Jednak siarczan miedzi jest toksyczny i jego stosowanie zostanie przerwane. Siarczan miedzi może również powodować toksyczność dla nerek i mózgu. jako hemoliza wewnątrznaczyniowa ”.

Podręcznik sugeruje zamiast tego „roztwór wodorowęglanu w celu zneutralizowania kwasu fosforowego, który pozwoli następnie usunąć widoczne WP. Cząstki często można zlokalizować na podstawie emisji dymu, gdy uderza je powietrze lub fosforyzacji w ciemności. W ciemnym otoczeniu fragmenty są postrzegane jako punkty luminescencyjne ”. Następnie: „Niezwłocznie usuń oparzenie, jeśli stan pacjenta pozwoli na usunięcie fragmentów WP, które mogą zostać później wchłonięte i mogą spowodować zatrucie ogólnoustrojowe. NIE NALEŻY nakładać maści na bazie oleju, dopóki nie upewni się, że wszystkie WP zostały usunięte. Po całkowitym usunięciu cząsteczek, traktuj zmiany jak oparzenia termiczne. ” Ponieważ biały fosfor łatwo miesza się z olejami, wszelkie oleiste substancje lub maści nie są zalecane, dopóki obszar nie zostanie dokładnie oczyszczony i cały biały fosfor zostanie usunięty.

Dalsze ostrzeżenia o skutkach toksycznych i zalecenia dotyczące leczenia można znaleźć w Chirurgia wojenna w nagłych wypadkach Podręcznik NATO: Część I: Rodzaje ran i urazów: Rozdział III: Oparzenia: oparzenia chemiczne i obrażenia od białego fosforu.4

Agencja ds. Egzekwowania Narkotyków: Status I

Fosfor może redukować jod pierwiastkowy do kwasu jodowodorowego, który jest odczynnikiem skutecznym w redukowaniu efedryny lub pseudoefedryny do metamfetaminy.5 Z tego powodu dwa alotropy pierwiastkowego fosforu - czerwonego fosforu i białego fosforu - zostały wyznaczone przez Administrację Egzekwowania Narkotyków Stanów Zjednoczonych jako chemikalia prekursorowe z Listy I zgodnie z 21 CFR 1310.02 obowiązującym 17 listopada 2001 r.6 W rezultacie w Stanach Zjednoczonych podmioty zajmujące się czerwonym fosforem lub białym fosforem podlegają surowym kontrolom regulacyjnym zgodnie z ustawą o kontrolowanych substancjach w celu ograniczenia nielegalnego wykorzystywania tych substancji w celu nielegalnej produkcji substancji kontrolowanych.7 89

Związki

  • Fosforan amonu ((NH4)3PO4)
  • Fosforan wapnia (Ca3(PO4)2)
  • Diwodorofosforan wapnia (Ca (H2PO4)2)
  • Fosforan wapnia (Ca3P.2)
  • Fosforan żelaza (III) (FePO4)
  • Fosforan żelaza (II) (Fe3(PO4)2)
  • Fosforan galu (III) (GaP)
  • Kwas podfosforawy (H3PO2)
  • Odczynnik Lawessona
  • Paration
  • Fosfina (trójwodnik fosforu PH3)
  • Kwas fosforowy (H3PO4)
  • Pentabromek fosforu (PBr5)
  • Pentachlorek fosforu (PCl5)
  • Pentasiarczek fosforu (P2S.5)
  • Pentoksyd fosforu (P4O10)
  • Sesquisulfide fosforu (P4S.3)
  • Tribromek fosforu (PBr3)
  • Trichlorek fosforu (PCl3)
  • Trójjodek fosforu (PI3)
  • Sarin
  • Soman
  • Tabun
  • Trifenylofosfina
  • Fosforan monopotasowy (KH2PO4)
  • Fosforan trisodowy (Na3PO4)
  • Gaz nerwowy VX

Wyjątek od reguły oktetu

Jak widać w PCl5, fosfor może pomieścić łącznie 10 elektronów walencyjnych zamiast 8 określonych przez zasadę oktetu, co stanowi podstawę zasady 18-elektronowej.

Zobacz też

Notatki

  1. ↑ Strona Tematy fosforu, w Lateral Science. Pobrano 12 sierpnia 2007.
  2. ↑ FOSFOROWY - 32. Pobrano 12 sierpnia 2007.
  3. ↑ emedicine.com CBRNE - Środki zapalające, biały fosfor (zespół kału palenia). Pobrano 12 sierpnia 2007.
  4. ↑ Chirurgia wojenna w nagłych wypadkach Podręcznik NATO: Część I: Rodzaje ran i urazów: Rozdział III: Oparzenia: oparzenia chemiczne i obrażenia od białego fosforu. Pobrano 12 sierpnia 2007.
  5. ↑ Skinner. 1990. Synteza metamfetaminy poprzez redukcję efedryny przez kwas hydriodowy / czerwony fosfor. Forensic Sci. Int'l 48: 123-34.
  6. ↑ DZIAŁ SPRAWIEDLIWOŚCI. Administracja antynarkotykowa. Lista I prekursor Chemikalia 66 FR 52670-52675. 2001. Pobrano 12 sierpnia 2007.
  7. ↑ Tamże.
  8. ↑ Departament Sprawiedliwości. Administrator ds. Egzekwowania narkotyków. Dok. 21 CFR 1309. 21 CFR 1309. Pobrano 12 sierpnia 2007.
  9. ↑ CSA 21 USC, rozdział 13 (Ustawa o substancjach kontrolowanych). Pobrano 12 sierpnia 2007.

Referencje

  • Aall, C. H. 1952. The American Phosphorus Industry. Chemia przemysłowa i inżynierska 44 (7): 1520-1525.
  • Ahuja, R. 2003. Physica Status Solidi, Sectio B: Basic Research 235: 282-287.
  • Brown, A., S. Runquist. 1965. Acta Crystallogr 19: 684.
  • Cartz, L .; S.R. Srinivasa; R.J. Riedner; J.D. Jorgensen; T.G. Worlton. 1979. Journal of Chemical Physics 71: 1718-1721.
  • Fosfor. Wydział chemiczny, Los Alamos National Laboratory. Źródło: 27 lipca 2007 r.
  • Chang, Raymond. 2006. Chemia, Wydanie 9 New York, NY: McGraw-Hill Science / Engineering / Math. ISBN 0073221031.
  • Cotton, F. Albert i Geoffrey Wilkinson. 1980. Zaawansowana chemia nieorganiczna, Wydanie 4 Nowy Jork, NY: Wiley. ISBN 0471027758.
  • Emsley, John. 2000 Szokująca historia fosforu: biografia żywiołu diabła. Londyn: Macmillan. ISBN 0333766385.
  • Greenwood, N.N. i A. Earnshaw. 1998. Chemia pierwiastków, 2nd ed. Oxford, Wielka Brytania: Burlington, MA: Butterworth-Heinemann, Elsevier Science. ISBN 0750633654. Wersja online dostępna tutaj. Pobrano 11 sierpnia 2007.
  • Lange, Stefan; Peer Schmidt i Tom Nilges. 2007. Chemia nieorganiczna 46: 4028.
  • Olander, A. Nobel Prize in Chemistry 1956 - Presentation Speech, prof. A. Ölander (członek komisji). Pobrano 12 sierpnia 2007.
  • Threlfall, Richard E. 1951. Historia 100 lat produkcji fosforu, 1851–1951. Oldbury Eng .: Albright & Wilson. OCLC 2629587.

Linki zewnętrzne

Wszystkie linki pobrano 25 marca 2019 r.

  • Fosfor. WebElements.com.
  • Ostre zatrucie żółtym fosforem. NCBI, PubMed.

Obejrzyj wideo: Biały fosfor- z pudełek po zapałkach! (Sierpień 2020).

Pin
Send
Share
Send